Czym nawilżyć skórę?

Niezależnie od tego, czy mamy skórę suchą, wrażliwą czy o cechach atopowych, podstawę jej codziennej pielęgnacji stanowi odpowiednie nawilżenie. Oznacza to nie tyle dostarczanie wody z zewnątrz, ale przede wszystkim takie uszczelnienie naskórka, by nie uciekała ona z głębszych jego warstw.

Zużyta już nieco metafora, porównująca naszą skórę do materaca, w uproszczony, ale obrazowy sposób pokazuje jej budowę. Naskórek należałoby w tej sytuacji traktować jak prześcieradło, poszczególne warstwy materacowej konstrukcji jako skórę właściwą, a kryjące się w jego wnętrzu sprężyny i rozmaite systemy podporowe zapobiegające zapadaniu się jak obecne w naszej skórze włókna kolagenu i elastyny. I tak jak nowy materacjest gładki i sprężysty, a po latach czas i sposób jego użytkowania odciska na nim swe piętno w postaci załamań, górek i dołków, tak i skóra wraz z wiekiem traci swą pierwotną sprężystość i gładkość.

Długie kąpiele nie pomagają w nawilżaniu

Nie bez powodu wymyślono materace wodne – rozwiązuje to problem męczących deformacji, wynikających ze zniszczenia sprężyn i wygładzenia najbardziej zewnętrznej jego powierzchni. Tym tropem podąża kosmetologia: opracowuje takie formuły preparatów, które pomagają skórze uzupełnić niedobory wody w głębszych jej warstwach i zatrzymać w wierzchnich, by uczynić naskórek gładszym.

Niestety, skóra to nie gąbka. Nie chłonie wody jak myjka wrzucona do wanny, więc długie moczenie się w wodzie nie pomoże w nawilżeniu. Wręcz przeciwnie, pogłębi wysuszenie.

Problem w naskórku

Problem niedostatecznego nawilżenia tkwi w naskórku. To dlatego na nim tak bardzo koncentruje się uwaga kosmetologów i to on jest celem działania większości preparatów pielęgnacyjnych.

Naskórek składa się z kilkunastu warstw komórek. Pierwszej – podstawnej – położonej najgłębiej, będącej miejscem podziału komórek. Nie docierają tam już ani nerwy, ani naczynia krwionośne, a substancje odżywcze penetrują na zasadzie dyfuzji. Dalej: ziarnistej, gdzie komórki obumierają, ulegają spłaszczeniu i wypełniają się keratyną, czyli białkiem, pomagającym powstrzymać ucieczkę wody, w czym wspomaga ją kompleks drobnocząsteczkowych substancji nazywanych naturalnym czynnikiem nawilżającym. I na koniec: wierzchniej – rogowej.

Problemy z warstwą rogową

Strukturę tej ostatniej znowu można przedstawić obrazowo, porównując do cegieł w murze, gdzie materiałem budowlanym są korneocyty, natomiast funkcję zaprawy murarskiej pełnią lipidy, produkowane przez komórki naskórka i wydzielane w trakcie rogowacenia. Spoiwem tej „zaprawy” są ceramidy, skwalen oraz pochodne kwasów tłuszczowych i cholesterolu.

To właśnie ta zewnętrzna warstwa stanowi nieprzepuszczalną barierę dla mikroorganizmów i związków chemicznych, z  którymi styka się na co dzień skóra oraz zapewnia odpowiednie nawilżenie. Jeżeli na skutek za małej ilości lipidów jest ona nieszczelna, to woda ucieka. Trzeba też pamiętać, że komórki warstwy rogowej ulegają ciągłej wymianie: złuszczają się i zastępowane są przez kolejne. W prawidłowo funkcjonującym naskórku (bez cech chorobowych) warstwa ta ulega całkowitej wymianie średnio co 28 dni. W przypadku łuszczycy proces ten trwa tylko 3-4 dni…

Niestety, skóra to nie gąbka. Nie chłonie wody jak myjka wrzucona do wanny, więc długie moczenie się w wodzie nie pomoże w nawilżeniu. Wręcz przeciwnie.

Preparaty uzupełniające lipidy

W przypadku schorzeń skórnych, których objawem jest zbyt szybkie złuszczanie naskórka i jego  chorobowe przesuszenie, najważniejsze jest stosowanie takich preparatów pielęgnacyjnych, które uszczelnią go i odbudują zniszczoną ochronną barierę naskórkową. Słowem: spowolnią zwiększoną utratę wody, uregulują proces rogowacenia i złuszczania.

Najlepiej z tej funkcji wywiązują się preparaty, które uzupełniają brakujące w skórze lipidy. Wśród składników aktywnych znajdziemy w nich m.in.: ceramidy, mocznik, glicerynę, kwas hialuronowy, skwalan.

Jak działają te substancje na uszkodzony naskórek?

Ceramidy

Najważniejsze z lipidów wypełniających przestrzeń miedzykomórkową. Ich podstawowym składnikiem są NNKT, czyli niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe.

Właściwości: Mają zdolność odbudowania ciągłości struktury naskórka i tym samym uszczelnienia go.

Efekt: Zatrzymanie wody i utrzymanie stałej temperatury skóry, stworzenie bariery nieprzepuszczającej szkodliwych substancji i drobnoustrojów.

NMF

Czyli naturalny czynnik nawilżający (ang. Natural Moisturizing  Factor). To kilka związków chemicznych (m.in. wolnych aminokwasów, mleczanów, mocznika) naturalnie występujących w naszej skórze.

Właściwości: Wiązanie wody w naskórku.

Efekt: Zachowanie elastyczności warstwy rogowej.

Gliceryna

Związek organiczny mogący mieć pochodzenie zwierzęce i roślinne.Jest dobrym rozpuszczalnikiem tłuszczów.
Właściwości: Dobrze przenika przez warstwę rogową naskórka. Przez swoje właściwości higroskopijne zwiększa zdolność do wiązania wody. Tworzy też okluzyjny film na powierzchni naskórka

Efekt: Nawilżenie i zmiękczenie naskórka, zmniejszenie tendencji do złuszczania. Uwaga: jej działanie może być także niekorzystne. Przy małej wilgotności powietrza odciąga wodę ze skóry, co doprowadza do przesuszenia.

Kwas hialuronowy

Przezroczysta, gęsta, rozpuszczalna w wodzie ciecz, składnik komórek wszystkich organizmów żywych.

Właściwości: Jest związkiem o bardzo silnych właściwościach nawilżających: jedna cząsteczka kwasu hialuronowego może związać 500 cząsteczek wody. Dzięki tej właściwości „spina” cząsteczki naskórka, tworząc barierę nieprzepuszczalną dla patogenów.

Efekt: Nawilża i poprawia elastyczność naskórka.

Mocznik

To jeden z głównych składników NMF odpowiedzialnego za zachowanie nawilżenia skóry.

Właściwości: Łatwo przenika przez warstwę rogową naskórka, umożliwiając tym samym przenikanie i innych substancji czynnych. Działa przeciwświądowo i przeciwbakteryjnie. W stężeniu poniżej 10% ułatwia wiązanie wody przez keratynę, jego nadmierna utrata powoduje spadek poziomu nawilżenia.

Efekt: Zmiękczenie naskórka.

Skwalan

Skwalen zaliczany jest do lipidów, choć nie jest tłuszczem. Jest składnikiem naszego płaszcza lipidowego (oraz tłuszczu wątroby rekina).

Właściwości: Jako substancja chemiczna skwalen jest niestabilny – pod wpływem tlenu, temperatury i promieniowania UV ulega rozkładowi. Dlatego w kosmetykach wykorzystuje się jego stabilna pochodną: skwalan. Jest on bezbarwnym i bezwonnym olejkiem, którego zadaniem ma być stworzenie na naskórku warstwy okluzyjnej, a tym samym zwiększenie nawilżenia skóry. Jest też silnym antyutleniaczem.

Efekt: Zatrzymując wodę w naskórku, zmiękcza go i uelastycznia.

PL.EMOPR.15.10.02